Ngày Tết của Nhật

Ngày đầu năm hay còn gọi là Tết là ngày lễ quan trọng trong năm của mỗi quốc gia trên thế giới. Đối với Nhật Bản cũng không ngoại lệ.

Về cách gọi ngày Tết ở Nhật : 

  • Ở Nhật dịp tết, năm mới được gọi Oshogatu (お正月 = chính nguyệt)  nghĩa ý chỉ tháng 1. Cũng hiểu đồng nghĩa là dịp đầu năm.
  • Ngày đầu năm mới được gọi là Ganjitsu (元日) nghĩa của từ ganjitsu là “ngày đầu tiên / ngày nguyên gốc” ý chỉ ngày đầu tiên của năm.
  • Buổi sáng đầu tiên của năm (của ngày mồng 1) được gọi là  Gantan (元旦) nghĩa là buổi sáng đầu tiên.
  • Đêm trước của sáng mồng 1 thì cũng giống như nước ta được gọi là đem giao thừa Oomisoka (大晦日)

Lịch sử :

Theo tài liệu xưa thì ngày đầu năm người Nhật tổ chức hội để chào mừng thần Toshigami – Thần tuổi tác. Và họ cũng gọi đó là ngày Toshigami matsuri. Nhưng từ năm 1948, từ khi có hiến pháp về các ngày nghỉ thì cũng quy định luôn tên gọi mới cho ngày này là “Ngày lễ đầu năm”.

Về lịch sử xa xưa thì Nhật Bản từng sử dụng lịch Âm và vì thế ngày lễ đầu năm cũng là ngày 1 tháng 1 của lịch Âm. Tuy nhiên từ thời Minh trị, vì vấn đề hội nhập, nên Nhật bản chuyển sang sử dụng lịch Dương, theo đó các ngày lễ truyền thống cũng thay đổi theo. Ngày vẫn tính theo ngày cũ, nhưng là lịch mới và dĩ nhiên ngày tết cũng theo đó mà thành ngày 1 tháng 1 của Dương lịch.

Tục mừng năm mới :

Để mừng năm mới thì mọi cơ quan, hoạt động làm việc đều ngưng lại để nghỉ ngơi và ăn mừng. Thời gian nghỉ chính thức là từ ngày 1 đến ngày 3. Tuy nhiên hiện tại thì ngày nghỉ thường là 5 đến 7 ngày tùy theo tập thể. Và nghỉ trước ngày giao thừa để chuẩn bị cho ngày năm mới.

Vậy ngày năm mới, người Nhật họ chuẩn bị những gì nè ?!

Thiệp mừng năm mới : Việc đầu tiên phải chuẩn bị vào dịp cuối năm của mọi người chính là việc “Viết thiệp mừng năm mới”.Tiếng Nhật gọi thiệp mừng năm mới là nengajou (年賀状)

Ngày xưa Việt Nam cũng có thói quen viết thiệp mừng năm mới gởi cho nhau, nhưng không biết từ khi nào thoái quen này mất dần đi, kèm với việc phát triển của hệ thống thư điện tử, tin nhắn thì việc gởi thiệp tay gần như hoàn toàn bị biến mất.

Người Nhật cho đến hiện nay họ vẫn giữ thói quen gởi thiệp mừng năm mới cho nhau. Và với công nghệ hiện tại thì họ hay in hình bản thân, gia đình lên mặt thiệp, ngoài việc gởi lời chúc mừng đến người quen, bạn bè, thì còn có ý là để thông báo cho đối phương biết tình trạng hiện tại của bản thân.

Thiệp năm mới được bưu điện nhận từ trước tết và sẽ gởi đến người nhận vào ngày mồng 1 hoặc 2.

 

Tổng vệ sinh : cũng giống như Việt Nam, việc dọn dẹp cuối năm vô cùng quan trọng. Cả nhà cùng nhau dọn dẹp, tổng vệ sinh tất cả từ trong ra ngoài. ở Viêt Nam thì chúng ta thường có thói quen tụ tập cả nhà lại dọn dẹp vào ngày 29 hoặc 30. Còn ở Nhật thì họ dọn từ từ từ khoảng 2 tuần trước Tết.

Về trang trí của nhà :

Kadomatu (門松 – kado = cửa, matsu = cây tùng) : Giống tục trang trí hoa trước của nhà của Việt Nam. Ở Nhật ngày tết người ta trang trí bằng cây tùng và trúc (tre) . Người Nhật tin rằng Tùng và Trúc là loại cây đi liền với điềm may mắn. Cành tùng và thân trúc bó lại thành cụm cẩn thận, trang trí ở ngày cửa vào nhà.

Có 2 loại Kadomatsu, loại dùng tùng đỏ được gọi là Omatsu (おまつ) và tùng đen được gọi là Mematsu (めまつ). Tùng đỏ được đặt bên góc cửa trái, còn tùng đen được đặt ở góc cửa phải,

Shimenawa (しめ縄) – Shimekazari (しめ飾り) : Để chuẩn bị chào đón thần năm mới đến và đuổi những tà khí đi thì người ta treo 2 loại trang trí bằng cỏ hình dạng vòng tròn trước nhà.

Kagamimochi (鏡餅) : Tiếp đến là Bánh mochi – giống kiểu trang trí bằng bánh chưng bánh dày của Việt Nam. Mochi là loại bánh làm bằng nếp, tượng trưng cho lương thực từ ngày xưa của Nhật bản.

Cách trải qua năm mới của người Nhật :

Năm mới bắt đầu bằng việc trải qua giao thừa của năm cũ. Đêm giao thừa mọi người đến chùa và cùng đánh chuông để cầu nguyện cho năm mới an lành. Việc đánh chuông được gọi là Jouyanokane (除夜の鐘)

Sau đó là về nhà và ăn mì Soba với ý nguyện cầu cho năm mới sức khỏe, tuổi thọ được dài và trôi chảy như cọng mì soba. Tục ăn mì soba vào đêm giao thừa được gọi là Toshikoshi soba (年越しそば).

Vào sáng mồng một thì cả nhà cùng đi ngắm mặt trời mọc, coi là điềm may mắn đầu năm mọi khởi đầu tốt đẹp. Gọi là Hatsuhinode (初日の出)

Tiếp đó là đi chùa – đền thần cầu năm mới may mắn. Như tục đi chùa đầu năm ở Việt Nam. Gọi là Hatsumode (初詣)

Đa phần khá giống cách đón tết của người Việt, nhưng có 1 tục đặc biệt là “Giấc mơ đầu năm”. Người Nhật tin rằng vào đêm mồng một, nếu nằm mơ thấy ngọn núi cao nhất ở Nhật , hoặc quả cà tím thì sẽ có may mắn cả năm. Vì vậy để nằm mơ thấy điềm này họ thường vẽ tranh và đặt dưới gối. Sau đó đi ngủ để mơ thấy.

Các món ăn có trong ngày tết của Nhật :

Trong ngày tết, ở Việt Nam thì có các món thịt kho, khổ qua..còn ở Nhật thì có phần cỗ chuẩn bị cho ngày tết không thể thiếu gọi là Osechi ryouri (おせち料理).

Osechi ryouri được sắp xếp trong một bộ hộp gỗ gồm nhiều tầng với ý nghĩa nhiều điều may mắn chồng lên nhau. Trong đó gồm có đồ nướng, đồ hầm, đồ ninh .. mỗi thứ 1 ít.

Ozoni (お雑煮) : là món mochi nấu với các loại rau củ hay gọi đơn giản là canh mochi. Đây là món ăn được coi là truyền thống và đem lại may mắn cho ngày năm mới. Tùy theo từng vùng mà các thành phần trong món ăn được thay đổi cho phù hợp.

Otoshidama (お年玉) : ở Việt Nam mình gọi là Lì xì. mừng tuổi. ý nghĩa cũng giống như ở Việt Nam, là để mừng tuổi (nhất là cho con nít) thêm tuổi mới, mạnh khỏe mau lớn.

Kagamibiraki (鏡開き) : đây là tục đập bánh mochi ngày tết. Bánh mochi để chưng trong nhà là bánh được làm khô, và chưng trong nhà với ý nghĩa dâng lên thần linh. Từ ngày 11/1 tới 20/1 thì sẽ diễn ra nghi thức “đập bánh” với ý nghĩa sau khi cúng thần linh xong thì bắt đầu năm mới.

 

 

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply